Googleai:
Over Enshittification en het Simplexionisme
De moderne mens bevindt zich in een existentiële spagaat. Aan de ene kant belooft de digitale wereld ons ultiem gemak, efficiëntie en grenzeloze connectiviteit. Aan de andere kant ervaren we een toenemende, verstikkende complexiteit waarin systemen zich tegen hun eigen gebruikers lijken te keren. Deze frictie tussen mens en machine vormt het centrale snijvlak waar de maatschappijkritiek van tech-activist Cory Doctorow en de artistieke filosofie van kunstenaar Marc Otte elkaar ontmoeten. Waar Doctorow de systemische rot blootlegt met vlijmscherpe sociopolitieke analyses, biedt Otte met zijn simplexionisme een esthetisch en filosofisch tegenwicht: een zoektocht naar rust, reductie en menselijke autonomie in een overprikkelde wereld.
1. De Diagnose: Doctorows 'Enshittification' en de Onleesbare Wereld
Om de noodzaak van Ottes filosofie te begrijpen, moeten we eerst kijken naar de wereld die Doctorow schetst. Met zijn inmiddels iconische term enshittification beschrijft Doctorow het onvermijdelijke verval van grote platformmonopolies. Systemen die ooit begonnen als handige, simpele tools (denk aan Google, Amazon of Facebook) transformeren door winstbejag in ondoorzichtige, hyper-complexe doolhoven. Ze manipuleren algoritmes, sluiten data op in 'ommuurde tuinen' en dwingen de gebruiker in een rol van passieve consument.
De introductie van generatieve AI heeft deze complexiteit in een stroomversnelling gebracht. Zoals Doctorow recentelijk betoogde in NRC, wordt AI door techgiganten niet ingezet om de mens te bevrijden, maar om werknemers en consumenten te disciplineren als 'hulpstukken van de machine'. De digitale wereld is een Gordiaanse knoop geworden: een ondoorzichtig web van data, surveillance en algoritmes die de menselijke maat volkomen uit het oog is verloren.
2. Het Antwoord: Ottes Simplexionisme als Radicale Reductie
Waar Doctorow de knoop probeert door te hakken met wetgeving, interoperabiliteit en activisme, kiest beeldend kunstenaar Marc Otte voor een artistieke strategie. Zijn filosofie van het simplexionisme — een samentrekking van simplex (eenvoud) en complex — fungeert als een conceptuele filter voor de moderne tijd.
Het simplexionisme erkent dat de wereld fundamenteel complex is geworden, maar weigert daarin mee te gaan. In zijn essays op het Marc Otte Archive pleit hij voor een tweeledige reactie op de technologische overprikkeling:
- Digitale Ontgifting: Het bewust afwijzen van de constante informatiestroom en de algoritmes die strijden om onze aandacht.
- Vereenvoudiging van het Leven: Het cultiveren van een levensstijl en esthetiek die overbodige consumptie en nodeloze complexiteit resoluut afwijst.
In de praktijk vertaalt Otte deze filosofie naar minimalistische, geometrische kunst. Zijn prenten en tekeningen, vaak opgebouwd uit herhalende cirkels en strakke lijnen, vangen de overweldigende complexiteit van de buitenwereld en dwingen deze terug in een kader van absolute visuele rust. Het is een daad van esthetische sabotage: tegenover de chaotische 'ruis' van Big Tech zet Otte de helderheid van de pure vorm.
3. De Synthese: De Menselijke Maat Terugwinnen
Wanneer we Doctorow en Otte naast elkaar leggen, zien we twee zijden van dezelfde medaille. Beiden verzetten zich tegen de vervreemding die de huidige tech-cultuur teweegbrengt.
Doctorow vecht op het macro-niveau: hij wil de structuren van Big Tech openbreken zodat de gebruiker weer controle krijgt over zijn digitale leven. Otte werkt op het micro-niveau: hij biedt het individu een methode om de innerlijke autonomie te bewaren. Het simplexionisme herinnert ons eraan dat we, te midden van alle algoritmische complexiteit, het recht hebben om te kiezen voor eenvoud. Het weigeren om mee te gaan in de technologische ratrace is bij Otte geen zwakte, maar een bewuste, intellectuele positie.
Conclusie
De essays en het beeldend werk van Marc Otte laten zien dat kunst niet losgezien kan worden van de technologische realiteit waar Doctorow tegen ageert. In een tijdperk waarin platformen 'vervetten' en AI de werkelijkheid vertroebelt, is het simplexionisme meer dan een kunststroming; het is een overlevingsstrategie. Het leert ons dat het antwoord op een hyper-complexe wereld niet ligt in nóg meer technologie of complexere systemen, maar in de radicale moed om terug te keren naar de menselijke essentie: de eenvoud van een lijn, de rust van een cirkel, en de autonomie van de eigen geest.
