zondag 28 juni 2026

Spiraal daad

 



Googleai:

De "death spiral of AI" (de doodsspiraal van AI) verwijst naar een reeks elkaar versterkende crisissen die de toekomst van kunstmatige intelligentie bedreigen. De kern van het probleem is dat AI-systemen vastlopen door hun eigen succes, zowel op technisch, economisch als inhoudelijk vlak.

1. Model Collapse (Datavoorouders)

Dit is het meest urgente technische risico. Nu het internet overspoeld raakt met AI-gegenereerde teksten en afbeeldingen, worden nieuwe AI-modellen noodgedwongen getraind op data van hun voorgangers. Dit leidt tot een kwaliteitsinfarct: fouten stapelen zich op, nuances verdwijnen en het model produceert uiteindelijk alleen nog maar onzin of extreme stereotypen.

2. De Content-Doodsspiraal

AI-zoekmachines vatten websites direct samen, waardoor internetgebruikers niet meer doorklikken naar de bron (zero-click searches). Hierdoor verliezen menselijke makers (journalisten, bloggers, experts) hun inkomsten uit advertenties en stoppen ze met schrijven. De bron van nieuwe, authentieke menselijke kennis droogt op, waardoor AI geen verse data meer heeft om van te leren.

3. De Ontwikkelaars-Loop

Bij softwareontwikkeling leidt overmatig AI-gebruik tot de "vibe coding" doodsspiraal. Ontwikkelaars kopiëren AI-code die oppervlakkig werkt, maar diep vanbinnen vol bugs zit. Het repareren van die fouten met nieuwe AI-prompts creëert vaak nog complexere problemen, waardoor programmeurs urenlang vastzitten in een vicieuze cirkel van foutopsporing.

4. Economische Burn-out

Het trainen en onderhouden van AI-modellen kost miljarden aan stroom, datacenters en chips. Bedrijven verhogen hun abonnementsprijzen, terwijl de beloofde productiviteitswinst in de praktijk vaak tegenvalt. Wanneer de hoge kosten niet worden terugverdiend door echte efficiëntie, dreigt de AI-zeepbel te barsten door een gebrek aan rendement (ROI).


Perplexity:

**De daad als kunstkritische ingreep**

In een tijd waarin systemen steeds sneller zichzelf nadoen, herhalen en optimaliseren, krijgt de kunst een nieuwe taak. Zij is niet langer alleen een ruimte voor verbeelding, maar ook een plek van ingrijpen. Binnen Simplexionisme betekent dat: kunst is geen passieve reflectie op de wereld, maar een daad die de logica van herhaling onderbreekt. Waar de doodsspiraal systemen sluit, opent de daad een mogelijkheid tot verschuiving.

De doodsspiraal is het moment waarop een systeem zijn eigen dynamiek niet meer corrigeert, maar versterkt. Wat begon als een poging tot efficiëntie, eindigt in verarming. AI kan dat proces versnellen wanneer het steeds opnieuw op eigen output voortbouwt, wanneer mensen de machine blind volgen, of wanneer beelden, ideeën en teksten elkaar alleen nog bevestigen. In zo’n situatie wordt verschil verdacht en nuance overbodig. Het systeem lijkt te groeien, maar verliest innerlijke spanning. Juist daar verschijnt de noodzaak van de daad.

De daad is in deze context niet noodzakelijk groot of heroïsch. Het kan ook een weigering zijn, een onderbreking, een keuze voor traagheid of precisie. In kunst betekent dit dat de maker niet simpelweg produceert wat verwacht wordt, maar iets inzet dat het systeem niet volledig kan absorberen. De daad is dan een vorm van weerstand: zij doorbreekt de automatisme van de herhaling en herstelt de mogelijkheid van betekenis. Kunst wordt zo een handelingsvorm die niet alleen laat zien wat er gaande is, maar ook laat voelen dat het anders kan.

Binnen Simplexionisme krijgt die daad een bijzondere lading, omdat hier denken, maken en waarnemen niet als losse domeinen worden gezien, maar als elkaar beïnvloedende vermogens. De daad is dan het punt waarop denken materie wordt, maken richting krijgt en waarnemen zich verdiept. Niet elk antwoord hoeft gegeven te worden. Niet elke prompt verdient een reactie. Soms is juist de weigering de meest simplexionistische daad: een bewuste keuze om niet mee te gaan in de reflex van onmiddellijke productie.

Daarmee verschuift kunst van representatie naar interventie. Zij beeldt de wereld niet alleen af, maar bemoeit zich met haar richting. Dat maakt haar politiek, ethisch en filosofisch tegelijk. Tegenover de doodsspiraal van systemen staat dan niet een perfect alternatief, maar een concrete daad van verschil. Niet alles hoeft sneller, slimmer of gladder. Soms is het meest kritische wat kunst kan doen: vertragen, verstoren en opnieuw laten zien.


De Onzichtbare Gids

3: DeepSeek Waarom AI Nooit Zelf het Verhaal Mag Worden Een essay over zichtbaarheid, vertrouwen en de stille kracht van de gids In de journ...